ترور فخریزاده از نگاه شهروندان دیجیتال همسو با جمهوری اسلامی
پس از واقعه ترور محسن فخریزاده، واکنشهای گوناگونی از سوی شهروندان دیجیتال همسو با جمهوری اسلامی در شهر اینترنت مشاهده شده است. آنها در بیشتر موارد به جناح رقیب در نظام سیاسی جمهوری اسلامی حمله کردهاند و به پیش بردن مقاصد سیاسی جناحی خود از جمله در ارتباط با آژانس بینالمللی انرژی هستهای و مذاکرات برجام پرداختهاند. کارشناسان کمپین ما شهروندان دیجیتال این واکنشها را رصد کرده و در این گزارش مهمترین آنها را شرح دادهاند.
از زمان ترور محسن فخریزاده مهابادی، معاون وزیر دفاع و رئیس سازمان پژوهش و نوآوریهای این وزارتخانه، در هفتم آذر ۱۳۹۹ در آبسرد دماوند، چندین روایت از نحوه کشتهشدن او منتشر شده است.
از جمله هفت آذر یک «شاهد عینی» در گفتوگو با صداوسیمای ایران از حضور «پنج، شش تیرانداز» در محل حادثه خبر داد. همان روز خبرگزاری فارس نیز گفت: «تروریستهایی که کمین کرده بودند»، به سمت خودروی محسن فخریزاده شلیک کردند. این خبر بعدها از وبسایت خبرگزاری فارس حذف شد.
پس از آن در نهم آذر جواد موگویی، مستندساز، گفت این ترور توسط تیمی «۱۲ نفره» انجام شده است. با این حال خبرگزاری فارس در همین روز اعلام کرد که «هیچ عامل انسانی در محل ترور حضور نداشته» و این عملیات با استفاده از «دستگاه تیربار اتوماتیک کنترل از راه دور» انجام شده است.
این اخبار ضد و نقیض، گاه صدای شکایت شهروندان ساکن شبکههای اجتماعی را که نگاهی همسو با جمهوری اسلامی دارند، هم بلند کرده است.
عدهای نیز نحوه پوشش اخبار را مورد انتقاد قرار دادهاند.
و برخی دیگر از ضعف اطلاعاتی جمهوری اسلامی انتقاد کردهاند.
این انتقاد البته توجیه عدهای دیگر را نیز به همراه داشت.
با این حال این افراد بهطورکلی تا این لحظه علاقه چندانی به نحوه انجام این عملیات نشان نداده و بیشتر بر سر این که چه کسانی پشت این ترور بوده یا شرایط آن را مهیا کرده، تمرکز داشته و سناریوهای مختلفی را مطرح کردهاند که در ادامه به آن میپردازیم.
«مجاهدین خلق در ترور دست داشتهاند»
یکی از روایتهای متداول این است که سازمان مجاهدین خلق پشت ماجرای ترور فخریزاده است. اظهاراتی که از سوی علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی نیز مطرح شده است.
به گفته شمخانی، سازمان مجاهدین خلق و سازمان اطلاعاتی خارجی اسراییل (موساد) در این عملیات دست داشتهاند.
شماری از شهروندان دیجیتال ساکن توییتر نیز این روایت را بازتاب دادهاند.
در این میان حسین دلیریان، خبرنگار خبرگزاری تسنیم، نیز عملیات ترور را نتیجه همکاری موساد، آژانس اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) و مجاهدین دانست.
او با این حال توضیح نمیدهد که این نتیجهگیری را بر اساس چه اسنادی مطرح کرده است. در عین حال اسرائیل درباره دستداشتن در ترور فخریزاده اظهار نظری نکرده است.
شهروند دیجیتال دیگری نیز در توییت خود به «همکاری» مجاهدین و موساد اشاره میکند.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که نام محسن فخریزاده حداقل از سال ۲۰۰۸ از سوی سازمان مجاهدین خلق به عنوان «عضو سپاه پاسداران» که با برنامه هستهای ایران مرتبط است، مطرح شده و این مسئله تازگی ندارد. علیرضا جعفرزاده، معاون فعلی دفتر نمایندگی شورای ملی مقاومت ایران در آمریکا، فوریه ۲۰۰۸ نوشت که محسن فخریزاده «فیزیکدان هستهای مرتبط با سپاه پاسداران» است و «مستقیما به وزیر دفاع، مصطفی محمد نجار، گزارش میدهد».
به گزارش رادیو فردا سازمان مجاهدین خلق دستداشتن در عملیات ترور محسن فخریزاده را رد کرده است. در حال حاضر اصل (آذر ۹۹) این بیانیه در هیچ یک از وبسایتهای سازمان مجاهدین خلق موجود نیست.
«آژانس اتمی اطلاعات فخریزاده را در اختیار اسراییل قرار داده»
یکی دیگر از روایتهای رایج این است که نام و اطلاعات فخریزاده از طریق بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی در اختیار اسرائیل قرار گرفته است.
این شهروند دیجیتال مشخص نمیکند اسراییل کجا و چه زمان این اظهارات را مطرح کرده است.
در این خصوص علی خضریان، نماینده مجلس شورای اسلامی، نیز از تعداد بالای دیدارهای هستهای آژانس انتقاد کرده و گفته است که «دشمن» از مسیر «پروتکل الحاقی»، «سفارش سرویسهای جاسوسی دشمن» را پیاده میکند.
در عین حال برخی شهروندان دیجیتال نیز با انتشار یکی از گزارشهای آژانس آوردهاند که نام و آدرس محل کار فخریزاده در این گزارش آمده است.
اشاره این افراد به گزارش سال ۲۰۱۵ آژانس بینالمللی انرژی اتمی است، اما اشاره به نام فخریزاده در گزارشهای آژانس تازگی ندارد. سال ۲۰۰۷ نیز در گزارش آژانس از او به عنوان «دانشمند و رئیس پیشین مرکز تحقیقات فیزیک» یاد شده و آمده بود که آژانس از ایران خواسته تا با فخریزاده راجع به فعالیتهای این مرکز در دوران ریاستاش گفتوگو کند، که ایران نپذیرفته است.
درباره سایت «مژده»، محل آن و ارتباطش با محسن فخریزاده نیز اطلاعات جدیدی نیست. به نوشته نیویورک تایمز، سازمان مجاهدین خلق نخستین بار سال ۲۰۰۴ اطلاعاتی راجع به سایت مژده افشا کرد. این سازمان سال ۲۰۰۸ نیز گزارشی درباره سایت مژده منتشر کرده و در آن از محسن فخریزاده بهعنوان فرد مرتبط با حوزه «گسترش توسعه فناوریهای پیشرفته» یاد کرده است.
علیرضا جعفرزاده، نیز سال ۲۰۰۸ اظهار کرده بود که سایت مژده توسط محسن فخریزاده مدیریت میشود و نوشته بود: «بسیاری از فعالیتهای سایت در پوشش دانشگاه مالک اشتر، متعلق به سپاه، صورت میگیرد؛ جایی که بیش از آن که به عنوان دانشگاه عمل کند، به عنوان مرکز پشتیبانی برای تحقیق و توسعه تسلیحات برای سایت مژده فعالیت میکند.»
با این حال پس از انتشار مطالبی درباره نقش داشتن آژانس در درز اطلاعات فخریزاده، عدهای خواستار اخراج به گفته آنها «جاسوسان» آژانس از ایران شدهاند.
در همین خصوص نهم آذرماه، علیرضا سلیمی، عضو هیئترئیسه مجلس از طرح نمایندگان برای لغو اجرای پروتکل الحاقی در رابطه با بازرسی بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی از تأسیسات هستهای کشور خبر داد و گفت: «مجلس به روند بازرسیهای آژانس خوشبین نیست و به بازرسان این سازمان مشکوک است چرا که منشاء بسیاری از اتفاقات تلخ و ترور دانشمندان هستهای کشورمان را همین رژیم بازرسیهای آژانس میداند.»
نقشداشتن «اصلاحطلبان» و «اعضای دولت روحانی» در درز اطلاعات مربوط به فخریزاده
عدهای از این شهروندان دیجیتال نیز معتقدند که تیم مذاکرهکننده برجام و همچنین شخص حسن روحانی و محمد جواد ظریف، اطلاعات فخریزاده را در اختیار آژانس قرار دادهاند.
این شهروندان دیجیتال اشاره نمیکنند که بر چه اساسی این موضوع را مطرح میکنند، اما به نظر میرسد آنها به اظهارات جواد ظریف در این باره استناد کرده و با تغییر محتوای آن، اعضای دولت روحانی را مسئول این واقعه میدانند.
محمد جواد ظریف، وزیر خارجه ایران چند روز پیشتر در پستی در اینستاگرام نوشت: «در رسانههای فارسی زبان… به دروغ ادعا شد که “رسانههای اسرائیلی ادعا کرده بودند که نام این دانشمند از طریق لیستهای سازمان ملل به دست موساد رسیده است. ” این مطلب ۱۸۰ درجه خلاف واقعیت است و نام دکتر فخریزاده توسط آمریکا و رژیم صهیونیستی در اواسط دهه ۸۰ شمسی به آژانس داده شد و در قطعنامه ۱۷۴۷ مصوب ۴ فروردین ۱۳۸۶ در فهرست تحریم شورای امنیت قرار گرفت.»
علیرغم تاکید ظریف بر دستداشتن آمریکا و اسرائیل در ارائه نام فخریزاده به آژانس، عدهای اما همچنان تاکید دارند که روحانی، ظریف و دولت اصلاحات در دست یافتن آژانس به این اطلاعات نقش داشتهاند.
«نفوذ» و «خیانت»
برخی از شهروندان دیجیتال که در ادامه نمونههایی از توییت آنها آمده، همچنین از نفوذ در لایههای امنیتی جمهوری اسلامی نوشتهاند.
در همین خصوص حسین دهقان، مشاور فرمانده کل قوا در حوزه صنایع دفاعی، نیز از «نفوذ» و «رخنه» امنیتی خبر داده و گفته است: «درباره علت چرایی این اتفاق باید از این منظر سوال شود که چرا در جاهایی از اشراف اطلاعاتی و امنیتی که امروز داریم، رخنه صورت میگیرد…اینکه از کجا این رخنه صورت میگیرد، موضوعی است که امروز مقامات مسئول باید جواب دهند…باید این شکاف و رخنه را پیدا کرد تا دیگر چنین مسئلهای تکرار نشود…درز اطلاعات به این معناست که در آن دستگاه افراد نفوذی وجود دارند و این افراد اطلاعات را در اختیار دشمن میگذارند و دشمن بر مبنای اطلاعات دقیقی که دریافت میکند، میتواند نوعی از اقدامات برنامهریزیها را انجام دهد.»
در عین حال عدهای مانند مثالهای زیر، بحث خیانت را هم به میان کشیدهاند.
به نظر میرسد در حال حاضر این شهروندان دیجیتال همسو با جمهوری اسلامی، بیش از آن که بخواهند به نحوه وقوع این ترور در نزدیکی پایتخت و دلیل ناتوانی نهادهای اطلاعاتی در جلوگیری از وقوع این واقعه بپردازند، ترجیح میدهند به دنبال پیداکردن بانیان و توضیح درباره نحوه درز اطلاعات فخریزاده باشند، آن هم بر اساس اطلاعاتی که اکثرا بیپشتوانه و ناقص و بر مبنای حدس و گمانهزنی است.