جدال هشتگی در جمهوری اسلامی
بر اساس مطالب اخیر منتشرشده در رسانهها و شبکههای اجتماعی جریان اصولگرای حامی جمهوری اسلامی برداشت میشود که درگیری این جریان با دولت چهاردهم شدت گرفته است. این درگیری طی هفتههای گذشته با هشتگهای«صلح امام حسن» و «ترسوها بیشتر به چشم خورد». کارشناسان راستیآزمایی «ما شهروندان دیجیتال» گفتوگوها پیرامون این هشتگها را بررسی کردهاند. به نظر میرسد در جدال هشتگی شکلگرفته، اصولگرایان با پنهان کردن بخشی از واقعیت، تلاش کردهاند تا از علی خامنهای سلب مسئولیت کرده و عملکرد کل نظام جمهوری اسلامی را به دولت تقلیل دهند.
در این حملهها همه ایرادهای فعلی کشور و ضعفهای کشورداری به دولت ارجاع میشود و هیچ مسئولیتی متوجه شخص اول مملکت، یعنی رهبر جمهوری اسلامی، نیست.
در حالی که مسئولیت رهبر جمهوری اسلامی، یک پست تشریفاتی نیست و در قالب قانون اساسی جمهوری اسلامی تصمیمگیرنده اصلی است. در اصل ۱۱۰ فصل هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی، وظایف و اختیارات رهبر چنین تعریف شده است:
«۱- تعیین سیاستهای کلی نظام جمهوری اسلامی ایران پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت نظام. ۲- نظارت بر حسن اجرای سیاستهای کلی نظام. ۳- فرمان همهپرسی. ۴- فرماندهی کل نیروهای مسلح. ۵- اعلام جنگ و صلح و بسیج نیروها. ۶- نصب و عزل و قبول استعفای: الف- فقهای شورای نگهبان. ب- عالیترین مقام قوه قضاییه. ج- رییس سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران. د- رییس ستاد مشترک. ه- فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی. و- فرماندهان عالی نیروهای نظامی و انتظامی. ۷- حل اختلاف و تنظیم روابط قوای سهگانه. ۸- حل معضلات نظام که از طرق عادی قابلحل نیست، از طریق مجمع تشخیص مصلحت نظام. ۹- امضا حکم ریاست جمهوری پس از انتخاب مردم. صلاحیت داوطلبان ریاست جمهوری از جهت دارا بودن شرایطی که در این قانون میآید، باید قبل از انتخابات به تأیید شورای نگهبان و در دوره اول به تأیید رهبری برسد ۱۰- عزل رییسجمهور با درنظرگرفتن مصالح کشور پس از حکم دیوان عالی کشور به تخلف وی از وظایف قانونی، یا رأی مجلس شورای اسلامی به عدمکفایت وی بر اساس اصل هشتاد و نهم. ۱۱- عفو یا تخفیف مجازات محکومین در حدود موازین اسلامی پس از پیشنهاد رییس قوه قضاییه. رهبر میتواند بعضی از وظایف و اختیارات خود را به شخص دیگری تفویض کند.»
تقریباً در جمهوری اسلامی کار و اموری نمانده است که خارج از اختیارات رهبر آن تعریف شده باشد.
هشتگ «ترسوها»
روز دوشنبه ۲۱ مهرماه علی خامنهای در کنفرانس ویدیویی برای فارغالتحصیلان دانشکده افسری گفت: «بعضیها اسم عقل و عقلانیت را که میآورند منظورشان از عقلانیت ترسیدن است وقتی میگویند عاقل باشید یعنی بترسید، یعنی منفعل باشید، یعنی از مقابل دشمن فرار کنید. نه این درست نیست، ترسوها حق ندارند اسم عقلانیت را بیاورند. اسم ترسیدن و فرارکردن و میدان را خالیکردن عقلانیت نیست اسمش همان ترس و فرار و مانند اینهاست. عقلانیت یعنی محاسبه درست، و البته دشمن سعی میکند عقلانیت به آن معنای غلط را تلقین کند بعضی هم نادانسته گاهی حرفهای دشمن را تکرار میکنند.»
برخی این سخنان خامنهای را پاسخی برداشت کردند به سخنرانی حسن روحانی در روز ۱۶ مهر امسال. روحانی در جلسه هیئت دولت گفته بود: «خداوند به ما عقل داده ما باید حفظ جان خودمان را بکنیم و حفظ جان دیگران را. حالا قبل از شروع، یک کسی نمیتواند برود وسط مسیل بایستد صدای سیل را هم دارد میشنود، بگوید آقا میترسد وسط رودخانه بایستد. خوب نترس. وایستید تا آب بیاد ببردت. خوب آب میآید میبردت، زلزله دارد میآید، میگوید آقا میترسید زیر این سقف باشید، خوب برو بیرون زلزله دارد تکون میدهد، خوب باش، این سقف میآید روی سرت و…»
در پی این چالش کلامی، هشتگ «ترسوها» از سوی شهروندان دیجیتال حامی جمهوری اسلامی بهراه افتاد. به نظر میرسد اولین کسی که از این هشتگ در واکنش به سخنان خامنهای استفاده کرد، حساب zion_anti بود که نوشت: «آنهایی که مثل سگ از آمریکا میترسند، نمیتوانند از ترس آمریکا قدم از قدم بردارند بدانند، همانهایی هستند که سالهاست این کشور را فلج کردهاند، آنهایی که آمریکا را کدخدا میدانند، بزرگترین خیانت را به نسل امروزی میکنند، چون خود آمریکا از کسانی در ایران میترسد که پا جای پای سردار #سلیمانی گذاشتهاند. #ترسوها».
این شهروند دیجیتال، خود را «مخالف سرسخت سند ۲۰۳۰ و عاشق جمهوری اسلامی ایران» معرفی کرده و ۴۱۰ دنبالکننده دارد.
پرفالوئرترین شهروند دیجیتال توییتر که از این هشتگ استفاده کرده، حساب mimre_pe است که نوشت: «ترسوها حق ندارند اسم عقلانیت را بیاورند، #ترسوها خیلی هنر دارند، وضعیت اقتصاد را بهبود ببخشند!» او که بهمن سال ۹۸ حساب خود را ایجاد کرده است، ۱۰هزار فالوئر دارد.
این هشتگ تا کنون بیش از ۵ میلیون بار دیده شده، توسط حدود دو هزار شهروند دیجیتال استفاده شده و نزدیک به سه هزار بار منشن شده است.
اطلاعاتی از کلمات پراستفاده در توییتهای این هشتگ و فعالترین شهروندان توییتری که از این هشتگ استفاده کردهاند نیز در عکسهای پایین در دسترس است.
هشتگ «صلح امام حسن»
حسن روحانی ۲۴ مهر، در جلسه هیئت دولت ضمن ابراز اینکه از امام حسن باید یاد بگیریم گفت: «حسن بن علی در پاسخ به منتقدان صلح با معاویه استدلال کرد و گفت اکثریت قاطع جامعه صلح میخواهند و وقتی مردم این را میخواهند صلح را انتخاب میکنم. امام مجتبی به ما میآموزد مرد جنگ باشیم به روز جنگ و مرد صلح باشیم به روز صلح.»
این گفته حسن روحانی با واکنش گستردهای از سوی رسانههای حامی جمهوری اسلامی روبهرو شد. روزنامه کیهان در تیتر اول شماره ۲۴ آبان ماه خود با عنوان «مردم انتظار کار دارند نه تحریف تاریخ!» نوشت: «قطعا صلح بر جنگ ترجیح دارد؛ اما زمانی که دشمن بنای زورگویی و تعدی و باجخواهی نداشته باشد. در مقابل دشمن متخاصم باید ایستاد و جنگید. پرچم صلح را در چنان شرایطی بالابردن، عین خیانت و حماقت است.»
این هشتگ نیز بیش از ۱۳میلیون بار دیده، توسط نزدیک به ۷هزار شهروند توییتری استفاده و بیش از ۱۱هزار بار نیز منشن شد.
در میان کلمات مورد استفاده در توییتها با هشتگ «صلح امام حسن» کلمات «خیانت»، «اهل شهادتیم» و «اهل بیت» دیده میشود.
هشتگ «صلح امام حسن» اولین بار از سوی شهروند دیجیتال با نام BehzadNMZPSM استفاده شد. در حالی که توییت حسامالدین آشنا را کوت کرده بود.
لازم به یادآوری است علی خامنهای مرداد ۹۳ -ده ماه پیش از توافق برجام- از صلح امام حسن استفاده کرده بود و حامیان جمهوری اسلامی مشکلی با این تشبیه نداشتند. خامنهای گفته بود: «معنای دیگر ویژگی مهارت دیپلماتیک، نرمش قهرمانانه است که صلح امام حسن مجتبی پرشکوهترین نمونه تاریخی آن به شمار میرود.»