موج کوتاه مقابله با هشتگ «اعدام نکنید»
تاکتیکهای جمهوری اسلامی برای تحتتاثیرقراردادن هشتگ «اعدام نکنید»
پس از اعلام خبر تأیید حکم اعدام امیرحسین مرادی، سعید تمجیدی و محمد رجبی – سه متهم اعتراضات آبان ۹۸ در دیوان عالی کشور – موجی بیسابقه در مخالفت با آن در شبکههای اجتماعی با استفاده از هشتگ «اعدام_نکنید» شکل گرفت که دستکم سه ساعت ترند جهانی توییتر شد و صدر ترند توییتر فارسی را به خود اختصاص داد.
در پی آن، جمهوری اسلامی و حامیان آن از تاکتیکهای مختلفی از جمله انتشار اخبار جعلی (دیس اینفورمیشن)، مغالطههای گوناگون و ایجاد و مدیریت ضدهشتگهایی از قبیل «اعدام_بکنید» و «حامیان_سارقان_مسلح» برای مقابله با این خیزش و کمپین اینترنتی استفاده کرد. «ما شهروندان دیجیتال» در این گزارش به این تاکتیکها خواهد پرداخت.
همانطور که در بالا گفته شد یکی از روشهای معمول جمهوری اسلامی برای تحتالشعاعقراردادن یک هشتگ موفق، تولید و ساخت هشتگ و یا هشتگهایی است که توسط آن بتواند روایتهای خود را در شهر اینترنت منتشر کند. دو هشتگی که جمهوری اسلامی برای مقابله با هشتگ «اعدام نکنید» استفاده کرد عبارتاند از «اعدام_بکنید» و «حامیان_سارقان_مسلح».
شهروندان دیجیتالی که از این دو هشتگ استفاده کردند، بدون ارائه هیچگونه سند و مدرکی و برخلاف گفته وکیل این سه متهم، آنها را سارق و مجرم خواندهاند.
هشتگ «اعدام_بکنید»
این هشتگ تا کنون توسط ۵هزار شهروند ساکن توییتر، حدود ۲هزار بار توییت و ۴هزار بار ریتوییت شده است. برخی شهروندان دیجیتال با استفاده از این هشتگ سعی کردند روایت جایگزینی در دفاع از حکم اعدام سه جوان معترض، در شهر اینترنت منتشر کنند.
هشتگ «حامیان_سارقان_مسلح»
این هشتگ برای اولین بار توسط حساب «طوعه» که ماه آوریل ۲۰۲۰ ساخته شده است، استفاده شد. بعدتر طوعه این توییت خود را حذف کرد.
کمتر از بیست دقیقه بعد حساب «دختر ایل» با ۱۳هزار فالوئر آن را استفاده کرد. این هشتگ نیز تاکنون توسط ۱۲ هزار شهروند دیجیتال، حدود ۵۰ هزار بار توییت شده است.
تحریف واقعیت
علیرغم فیلتربودن توییتر در ایران، آمار و دادههای مکانی یا Location نشان میدهد که هشتگ «اعدام نکنید» از ایران آغاز شده و بیشترین شهروندان نیز داخل ایران بودهاند. ولی رسانهها و کاربران شبکههای اجتماعی حامی جمهوری اسلامی سعی در غیرایرانی خواندن این حرکت داشتهاند.
بهعنوانمثال خبرگزاری فارس با انتشار گزارشی ضمن اذعان به «ترند اول جهانی» شدن هشتگ «اعدام_نکنید»، نوشت: «طولی نکشید که هشتگ “اعدام نکنید” با پشتیبانی یگان سایبری منافقین، برخی از سلبریتیها و دشمنان مغرض و همیشگی این مرز و بوم به ترند اول توییتر در جهان تبدیل شد و بسیاری از مردم که از جزئیات اقدامات مجرمانه این محکومان بیخبر بودند، ناخواسته با این جریان مرموز همراه شدند و جای جای فضای مجازی مملو از هشتگ “اعدام نکنید” شد.»
علی قلهکی، فعال رسانهای اصولگرا، نوشت: «تمام رباتهای توییتر فارسی_عربی پای کار کمپین “اعدام_نکنید” آمدهاند!»
راه دانا نوشت: «در واکنش به کارزار توییتری «اعدام نکنید» که با کمک رباتهای توییتری سعودی و صهیونیستی ترند نخست دنیا شد، کاربران با اشاره به جرایم سه مجرم محکوم به اعدام، مانند سرقت مسلحانه، آشوبگری، آتشزدن بانک و پمپ بنزین و ارتباط با عناصر منافقین در خارج از کشور، مطالبی را در انتقاد از حمایت ضدانقلاب و سلبریتیها از این سارقان مسلح منتشر کردند. این مطالب عمدتا ذیل دو کلیدواژه “سارقان_مسلح_را_اعدام_نکنید” و “حامیان_سارقان_مسلح” منتشر شده است. کاربران توانستهاند در مجموع، با انتشار ۱۲۰هزار پست طی امروز، این دوکلیدواژه را جزو ترندهای برتر توئیتر فارسی کنند.»
یک شهروند دیجیتال هم نوشت: «تاجزاده این کار رباتهای سعودی و منافقین در حمایت از سارقین مسلح را پیام ملت ایران خطاب کرده است!!!!!! واقعا این سطح از توهین به ملت شریف ایران را چه کسی باید پاسخگو باشد؟؟؟»
در ادعای دیگر، کانال «مصاف»، وابسته به علیاکبر رائفیپور، در یک پست فورواردی از اطلاعات وبسایت Talkwalker – که وبسایتی نهچندان معتبر و مشهور برای تحلیل دادههای رسانههای اجتماعی است – برای تحلیل هشتگ «اعدام نکنید» استفاده کرده است. در این پست همانطور که در عکس نشان داده شده، از فیلتر بات استفاده کرده تا باتهای موجود در بین ۵میلیون و ۴۰۰هزار توییت را شناسایی کند.
نکته مهم دیگر این است که به فرض صحیح و دقیقبودن این نرمافزار، عددی که این وبسایت برای میزان باتها نشان میدهد، ۱۶۰۰ است. به این معنی که از بین ۵میلیون داده این نرمافزار ۱۶۰۰ اکانت را به عنوان بات شناسایی کرده؛ یعنی حدود ۰.۰۳ درصد کل دادههای این هشتگ بات هستند. درحالیکه این کانال مدعی است که تنها ۱۶۰۰ توییت واقعی است و مابقی ربات هستند. در واقع این کانال تحلیل این وبسایت را به صورت کاملا وارونه و برعکس به مخاطب ارائه کرده است. نکته بعدی این است که یک بات توییتری میتواند کاربردهای متفاوتی داشته باشد و تمام آنها الزما مخرب نیستند.
تاکنون هیچ وبسایت و ابزاری مدعی تشخیص باتها به طور کامل نشده است؛ چرا که عوامل متعدد و پیچیدهای در تشخیص بات بودن اکانت دخیل هستند و با دادههایی که توییتر در اختیار اینگونه نرمافزارها و وبسایتها قرار میدهد، تشخیص بات بودن یک اکانت بهطور قطع امکانپذیر نیست. درواقع این کانال با علم به این موضوع سعی در منحرفکردن مخاطب از واقعیت را داشته است.
انواع مغالطهها
مقایسه این شهروند دیجیتال از اعدام سه تن از معترضان به وضعیت اقتصادی و سیاسی کشور در جریان اعتراضات آبان ۹۸ با قتل رومینا اشرفی توسط پدرش مثالی است از تحریف واقعیت و مغالطه، چرا که در جریان قتل رومینا اشرفی توسط پدرش، عمده منتقدان که خواستار مجازات پدر بودند و به عدم تناسب مجازات پدری که فرزندش را به قتل رسانده در قانون مجازات اسلامی، معترض بودند، آنها خواستار اعدام پدر رومینا نبودند. اگر رومینا توسط هر فرد دیگری به قتل میرسید، حکم آن فرد با حکم پدر وی متفاوت میبود. بدین ترتیب، مقایسه این دو رویداد تحریف واقعیت و مغالطه «تعمیم ناروا» است.
در مورد دیگری میبینیم شهروندی مینویسد: «تو اعترافات #دیاکو_رسول_زاده اومده که: “کیف حاوی بمب رو بین زن و بچهها گذاشتم و از محل دور شدم بمب که ترکید خودمو به محل رسوندم خون کف خیابانو گرفته بود جنازه یه دختربچه جلو پام افتاد بود انگشتم رو به خونش زدم و قدری به زبونم کشیدم”. این #اعدام_نکنید رو برای همچین حیوونی میزنید؟»
این شهروند دیجیتال، در حالی به اعترافات دیاکو رسولزاده استناد میکند که به گزارش هرانا و به شهادت مسئولان یک پادگان، هنگام وقوع بمبگذاری که دیاکو به انجام آن محکوم شده بود، او در پادگان و در حال انجام خدمت سربازی بود. دیاکو رسولزاده یک سال بدون حق داشتن وکیل و ارتباط با خانواده، تحت فشار و بازجویی قرار داشته و حکم اعدام او که بر مبنای اعترافات اجباری صادر شده بود، صبح روز سهشنبه ۲۴ تیر ماه اجرا شد. به طور کلی، اخذ اعتراف اجباری و استناد به آن، مصداق تحریف واقعیت است.
با اینکه مدارک و شواهد نشان میدهد که این سه نفر (سعید تمجیدی، امیرحسین مرادی و محمد رجبی؛ ازمعترضان آبان ۹۸ که به اعدام محکوم شدند) تروریست نیستند اما بخشی از حامیان جمهوری اسلامی بدون ارائه سند و مدرک بر ادعای تروریست بودن آنان اصرار دارند و از آن رو خواهان حکم اعدام میشوند؛ این ادعا نیز مصداق مغالطه «حفظ پیشفرض» است: بیتوجهی به شواهدِ خلاف و اصرار بر مدعا.
کانال تلگرامی «سرائر»، با متنی احساسی و انتشار ویدیویی از کودک شیرخوار پاسداری به نام «مرتضی ابراهیمی» که در جریان اعتراضات آبان ۹۸ به طرز مشکوکی کشته شد، تلاش کرد تا هشتگ «اعدام نکنید» را به چالش بکشد. این در حالی است که سه جوانی که محکوم به اعدام شدهاند، ربطی به ماجرای کشتهشدن این پاسدار ندارند ولی کانال سرائر به جای استدلال از مغالطه «توسل به احساسات» استفاده کرده است.
نمونههای دیگر استفاده از این دست مغالطه در میان شهروندان موافق اعدام این سه تن نیز دیده میشد.
برای دیدن مغالطههای بیشتر، حسابهای تلگرام، توییتر و اینستاگرام ما شهروندان دیجیتال را دنبال کنید.