کارزار انتشار دیساینفورمیشن جمهوری اسلامی در آبان ۹۸
یک سال از ۲۴ آبان ۱۳۹۸ میگذرد. روزی که تظاهرات مردمی ابتدا در اعتراض به گرانی بنزین در ایران آغاز شد، تا روز بعد یعنی بیستوپنجم به اوج خود رسید و در ۲۰۰ شهر ایران ادامه پیدا کرد. طی این هفته خونین نیروهای انتظامی و امنیتی اعتراض مردم را به خشونت کشیدند، تعداد زیاد از معترضان را کشتند و هزاران نفر را بازداشت کردند. ترکشهای اعتراضات آبان ۹۸ کماکان ادامه دارند و همچنان احکام زندانهای بلندمدت برای شرکتکنندگان در این اعتراضها از سوی دادگاههای جمهوری اسلامی در حال صدور است.
سه تن از بازداشتشدگان آبان ماه به اعدام محکوم شدند و ۳۶ معترض بازداشتی در بهبهان نیز در مجموع به ۱۰۹ سال حبس محکوم شدند. امیرحسین مرادی، سعید تمجیدی و محمد رجبی که فعلا حکم اعدام آنها با موافقت دیوان عالی کشور با رسیدگی مجدد به پروندهشان متوقف شده است، اسفند سال گذشته در دادگاهی به ریاست ابوالقاسم صلواتی، با اتهامهایی چون«درگیری مسلحانه»، «خروج غیرقانونی از کشور» و«شرکت در اعتراضها» و «مشارکت در تخریب» محاکمه و به اعدام محکوم و در مجموع به ۳۸ سال زندان و ۲۲۲ ضربه شلاق محکوم شدهاند. در روزهای اعلام خبر تایید حکم اعدام برای این شهروندان معترض، هشتگ «اعدام نکنید» طوفانی از اعتراض شهروندان دیجیتال به احکام اولیه اعدام برای این سه نفر بود که بیش از ۱۰ میلیارد بار در اینترنت دیده شد.
به گزارش رادیو فردا ۸هزار و ۶۰۰ نفر نیز در ۲۲ استان ایران در جریان این اعتراضها بازداشت شدند که تا ۴۰ روز پس از اعتراضات، بازداشت افراد ادامه داشت.
چه دروغهایی گفته شد؟
«آرامش در شهر»
در حالی که رسانههای خارج از ایران و ویدیوهای ارسالی از ایران خبر از شلوغی و اعتراض در شهرهای مختلف ایران میدادند، رسانههای حامی جمهوری اسلامی سعی در جعل خبر داشته و وانمود میکردند که آرامش در شهرهای ایران برقرار است. ۲۴ آبان ۹۸ خبرگزاری تسنیم، یک گزارش میدانی با تیتر «آرامش کامل در جایگاههای سوخت شهرهای ایران» نوشت. کانال تلگرام «سپاه قدس» در همان روز نوشت: «شایعه آتشزدن پمپ#بنزین خیابان شریعتی! در حالی فیلمی از آتشگرفتن پمپبنزین خیابان شریعتی به علت اصلاح قیمت بنزین در برخی کانالهای تلگرامی در حال انتشار است که این فیلم قدیمی بوده و هماکنون جایگاههای سوخت در آرامش کامل بسر میبرند».
باشگاه خبرنگاران جوان هم با انتشار ویدیویی از میدان ونک تهران خبر تیراندازی در میدان ونک را شایعه خواند.
انتشار این اخبار غلط و جعلی در حالی بود که ویدیوهای مردمی از ۲۹ استان ایران نشان از شلوغیها در ۲۴ آبان ماه ۹۸ داشت. دو هفته پس از اعتراضات در ایران، یدالله جوانی، معاون سیاسی سپاه پاسداران، گفت: «ایران ۳۱ استان دارد و فقط در دو استان اعتراضی رخ نداده است و بیشترین تجمعات اعتراضی در استانهای فارس، تهران و اصفهان بوده است.»
از سوی دیگر رسانههای حامی جمهوری اسلامی ویدیوهای گرفتهشده توسط مردم از اعتراضات را بدون اثبات و یا ارجاع به منبعی جعل میخواندند و به روز یا مکان دیگری ارتباط میدادند و آنها را قدیمی میدانستند. در ویدیوی منتشرشده در کانال تلگرام «سپاه سایبری پاسداران»، ویدیویی از یک شهروند معترض نشان داده میشود که از اهواز خبر میدهد؛ معترضان در خیابان ماشینهای خود را خاموش کرده و راه را بستهاند. سپس در ویدیویی دیگری صدای مردی میگوید اینجا خیابان نادری اهواز است و خبری از بستهشدن خیابان نیست. این ویدیو، بدون اعلام ساعت و اطلاعات مشخص، همراه با عنوان و مطلب سپاه سایبری پاسداران سعی در منحرفکردن مخاطب دارد و هیچ سندی از جعلیبودن ویدیوی معترض ارائه نمیکند.
در ویدیوی دیگری در این گروه، سپاه سایبری ادعا میکند یکی از تصاویر منتشرشده از اعتراضات آبان ۹۸ جعلی است و تکهای از تظاهراتهای شیلی بوده است. ولی عکس مورد بحث، در هیچ کجای ویدیوی اعتراضات شیلی دیده نمیشود.
حتی پس از بالاگرفتن اعتراضات نیز، باشگاه خبرنگاران جوان، مصاحبهای منتشر کرد از مردی که ادعا میکرد جهیزیه دخترش توسط معترضان در آتش سوخته شده است. شهروندان دیجیتال پس از انتشار آن مصاحبه اطلاعاتی درباره آن شخص مبنی بر توانایی مالی او و نداشتن دختر نیازمند به جهیزیه، منتشر کردند.
«مسدودشدن خیابانها به دلیل بارش برف»
برنامه خبری ۲۰:۳۰ صداوسیما روز ۲۵ آبان ۹۸ در حالیکه ایران در اوج اعتراضات بود و معترضان ماشینهای خود را در خیابان خاموش میکردند و تاکسیها کار نمیکردند، با تهیه گزارشی از برف تهران که در همان روز باریده بود، ادعا کرد تاکسیهای تهران به دلیل بارش برف کار نمیکنند و شلوغی خیابانها ناشی از عدم شنپاشی شهردار تهران به هنگام بارش برف است.
خبرگزاری تسنیم در این باره نوشت: «بارش شدید برف در استان تهران و غافلگیری شهرداری تهران (که حالا تقریباً به یک مسئله معمول و عادی تبدیل شده) موجب قفلشدن بسیاری از خیابانهای اصلی و بزرگراهها بهویژه در مناطق شمالی تهران شد و پیوندخوردن بدعملی شهرداری در موضوع برف با مسئله بنزین موجب شکلگیری صحنههای نازیبایی در تهران شده است.»
شبکه خبر صداوسیما نیز قفلشدن خیابانها را ناشی از بارش برف اعلام کرد.
«کلیدواژه “اغتشاشگران” به جای معترضان»
در حالی که مردم در اعتراض به افزایش ناگهانی قیمت بنزین به خیابانها ریختند، جمهوری اسلامی به جای پذیرفتن وضعیت موجود دست به تولید و انتشار دیساینفورمیشن زد و معترضان را «اغتشاشگر» و «آشوبگر» خواند. در گفتوگوی تلویزیونی صداوسیما با فرماندار سیرجان (از اولین جاهایی که گزارش کشتهشدن مردم منتشر شد)، گفت: «عدهای به این جمع اضافه شدند که من به ضرس قاطع میگویم از مردم نبودند.» فرماندار ادامه میدهد و دلیل این حرفش را ماسک داشتن و «بعضی سلاح گرم و سرد» معترضان عنوان میکند».
صداوسیما در بولتن خبری ساعت ۱۴ میگوید: «عدهای اقدام به تهدید و تحریک مردم میکنند و با بستن بلوار به برخی خودروها که مالکان آنها به خواستههایشان تمکین نمیکنند، آسیب میرسانند.»
غلامحسین اسماعیلی، سخنگوی دستگاه قضایی پس از بازدید از زندان اوین به همراه رییس حوزه ریاست به همراه علی القاصی، دادستان تهران، با سلطنتطلب و جداییطلب خواندن معترضان در جمع خبرنگاران گفت: «با هدایتهای مقام معظم رهبری، هوشیاری مردم، جداشدن صف مردم از اغتشاشگران و با تلاش و زحمت یکایک نیروهای امنیتی و انتظامی، آرامش به کشور برگشته و اغتشاشات اخیر به پایان رسیده است.» او در این جلسه از بازداشت صدها تن در جریان اعتراضات ۲۴ و ۲۵ آبان ماه خبر داد.
اسماعیلی همچنین در روز ۱۲ آذر با تاکید بر «اراذل و اوباش ندانستن دانشجو» گفت: «در این حوادث اخیر بازداشتیهایی از اقشار مختلف داشتیم و تعدادی از دانشجویان که در زمره معترضین بودند زیرا آنها را اراذل و اوباش نمیدانیم، بازداشت شدند اما به لحاظ نگاه ویژه ریاست قوه قضاییه به قشر دانشجو، دستور دادند در مورد این قبیل از بازداشتشدگان ویژهتر نگاه شود و از دانشجویان بازداشتی، اکثر قریببهاتفاق آزاد شدند و بازداشتهای فعلی، کمتر از عدد انگشتان دست است.»
با استفاده از کلیدواژه «اغتشاشگران»، اعتراض تبدیل به امری مذموم شده و راه برای اعمال خشونت علیه معترضان باز میشود.
«تیراندازی معترضان به مردم»
علی فدوی، جانشین فرمانده سپاه ۳ آذر ۹۸ در جمع زنان بسیجی مردم را مسئول تیراندازی به مردم خواند و گفت: «در جریان اخیر، خیلی از مردم در حالی که از فاصله یکمتری، و یکونیم متری از پشت به آنها شلیک شده، کشته شدهاند و این یعنی گلوله از میان خودشان شلیک شده است. اشرار با کُلتهای خفیف خود از پشت مردم را میکشتند و این قطعا برای مردم تشریح خواهد شد.»
این ادعا در حالی ست که ویدیوهای مختلفی نیروهای نظامی-امنیتی را نشان میدهند که همان زمان به سوی مردم تیراندازی میکنند. این ویدیوها ماموری را در کرمانشاه نشان میدهد که از بالای ساختمان دادگستری این شهر تیراندازی میکند، مامورانی از ساختمان بسیج در مشکیندشت کرج به مردم شلیک میکنند، مامورانی در شیراز در خیابان به مردم شلیک میکنند و مامور درجهدار نیروی انتظامی در شهریار معترضان را هدف گلوگه قرار میدهد.
میتوان جامعترین منبع ویدیوهای مردمی از آن چند روز را مستند ۲۴ آبان شبکه «من و تو» دانست. به گفته من و تو، این شبکه از ابتدای تظاهرات تا پس از وصلشدن اینترنت ۸هزار ویدیو دریافت کرده که از آنها مستندی ۲ساعته تهیه کرده است. به گزارش کارشناسان «ما شهروندان دیجیتال» در این ویدیو در زمانهای ۳۸:۳۵ – ۴۱:۲۶ – ۴۴:۰۹ – ۴۶:۶۵ – ۴۸:۴۷ – ۵۲:۵۹ شلیک ماموران انتظامی، امنیتی و بسیج به مردم به وضوح دیده میشود.
ویدیوهای دیگری وجود دارند که عمل تیراندازی توسط ماموران در آنها دیده نمیشود و به همین دلیل کارشناسان راستی آزمایی «ما شهروندان دیجیتال» از آوردن آنها در این لیست خودداری کردند. به بیان دیگر، این لیست بلند، ویدیوهایی هستند که عمل تیراندازی ماموران به سوی مردم عینی است و بدین ترتیب ادعای جانشین فرمانده سپاه مبنی بر کشتهشدن معترضان با تیر خودی یک خبر جعلی است.
«تخریب اموال عمومی و شخصی»
روایت غالب جمهوری اسلامی و مسئولان نظام در«اراذل و اوباش»خواندن معترضان، ادعای آسیبرساندن معترضان به اموال خصوصی و عمومی است. هرچند بررسیهای کارشناسان راستی آزمایی «ما شهروندان دیجیتال» نشان میدهد که ماموران نیروهای انتظامی و امنیتی به اموال شخصی مردم آسیب میرساندند تا آن را به نام اراذل و اوباش مطرح کنند.
اخبار بسیاری از آسیبرساندن معترضان به ساختمانهای دولتی نظیر بانک، شهرداری و غیره وجود دارد ولی شاهدی دال بر آسیبزدن معترضان به املاک شخصی وجود ندارد. از سوی دیگر اسنادی مبنی بر آسیبرساندن ماموران نیروهای انتظامی و امنیتی به اموال شخصی افراد نظیر منازل مسکونی و خودروهای شخصی وجود دارد. این فیلم مامورانی را نشان میدهد که منازل مسکونی را تخریب میکنند. این فیلم آسیبرساندن به خودروهای شخصی توسط ماموران را در ملا عام نشان میدهد.
همچنین شواهد بسیار دیگری در همین باره در مستند ۲۴ آبان شبکه من و تو (۱۷:۰۵ – ۳۱:۴۷ – ۳۲:۵۴ – ۳۳ و ۳۸) دیده میشود.
بدین ترتیب، بررسیهای دقیق کارشناسان «ما شهروندان دیجیتال» نشان میدهد جمهوری اسلامی در رابطه با اعتراضات ۲۴ و ۲۵ آبان ۹۸ کارزار دیساینفورمیشن گسترده راه انداخت که ابعاد مختلفی داشت.