قتل شتابزده نوید افکاری
نوید افکاری، کشتیگیر ۲۷ساله، از معترضان مرداد ۹۷ که در هفتههای اخیر بارها برایش کمپینهای حمایتی در شهر اینترنت راه افتاد، روز شنبه ۲۲ شهریور ۹۹ در زندان جمهوری اسلامی به قتل رسید. نوید افکاری و برادرش، وحید، در روزهای ۲۶ شهریور و ۲۲ آذر ۹۷ به دلیل شرکت در اعتراضات سراسری مرداد ماه بازداشت شدند و به گزارش هرانا -ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران- در جریان بازجوییها برای اعترافگیری شکنجه شدند.
در بررسیهای دقیقتر کارشناسان راستیآزمایی «ما شهروندان دیجیتال» از روند قتل نوید افکاری و در تکمیل گزارشهای منتشرشده در رسانههای مختلف، ابهامات، تناقضات و قانونشکنیهایی یافت شد که طی یک سلسله گزارش سهگانه در قالب «تناقضات قانونی»، «جزئیات پرونده» و «واکنش حامیان اعدام» به آنها میپردازیم.
مقاله پیش رو دیساینفورمیشن در حوزه قانون را بررسی میکند. دو گزارش دیگر را اینجا و اینجا بخوانید.
گزارش اول: – تناقضات قانونی
نبود استیذان
طبق ماده ۲۹۳ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور کیفری و در آییننامه نحوه اجرای احکام قصاص، «رجم، قتل، صلب، اعدام و شلاق اخذ استیذان شرط است.» در ماده ۲ این قانون آمده است: «حکم قصاص نفس (مقالات مرتبط با قصاص – سوالات مرتبط با قصاص) پس از احراز قطعیت آن توسط دادگاه بدوی صادرکننده رأی و نیز طی مرحله استیذان از ولی امر مسلمین و تنفیذ آن از سوی رییس قوه قضائیه، با اذن ولی دم یا اولیاء دم به موقع اجرا گذاشته خواهد شد.» به نامه تاییدیه اجرای حکم اعدام توسط علی خامنهای استیذان گفته میشود که در پرونده نوید افکاری وجود ندارد.
اخلال در تشریفات اجرای حکم اعدام
بر اساس ماده ۷ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور کیفری آمده است: «پس وصول حکم قطعی و دستور اجرای آن از سوی دادگاه صادرکننده، مرجع قضایی مجری حکم موظف است حداقل ۴۸ ساعت قبل از زمان اجرای حکم، مراتب را به مقامات و اشخاص زیر اطلاع داده و از آنها بخواهد جهت انجام وظیفه محوله در محل اجرای حکم حاضر شود» و در میان این افراد اولیا دم (مقتول) یا وکیل آنها نیز باید حاضر باشند. این در حالی است که بر اساس انتشار یک فایل صوتی، نوید ۴۸ ساعت پیش از اجرای حکم، بر اساس قانون و روال به سلول انفرادی منتقل نشده و خانواده مقتول نیز از اجرای حکم خبر نداشتند.
افکاری در بند عمومی
بر اساس تماس تلفنی نوید با خانوادهاش، او چند ساعت پیش از به قتل رسیدن کماکان در بند عمومی بوده و از اجرای هیچ حکمی خبر نداشته است. این در حالی است که بر اساس قانون، فرد محکوم به اعدام باید ۲۴ ساعت قبل از اجرای حکم از سایر زندانیان جدا شود. دادگستری استان فارس در پاسخ به روزنامه «اعتماد» ادعا میکند که نوید افکاری از اعدامش خبر داشته است. این در حالی است که نامه ارائهشده توسط دادگستری استان فارس بدون سربرگ است و در مکالمه افکاری با خانوادهاش، او مشخصا میگوید که قرار است فردا به تهران منتقل شود. به گفته وکیل دیگر افکاری، هیچ نیازی برای انتقال نوید به تهران برای اجرای حکم اعدام وجود نداشته است.
این گواهینامه علاوه بر این نکته، از نکات حائز اهمیت دیگری نیز برخوردار است که مهدی محمودیان، فعال حقوق بشر، آنها را در مقالهای برای بیبیسی فارسی نوشته است. علاوه بر گواهی امضاکنندگان مبنی بر اتفاق یک ساعت بعد، امضای نوید افکاری با متن گواهینامه یکی است. محمودیان مینویسد: «حال باید دید که صورتجلسه را نوید افکاری نوشته یا اینکه نویسنده صورتجلسه به جای نوید امضا کرده است.»
دو پرونده باز
نوید افکاری متولد سال ۱۳۷۲، در دادگاه انقلاب و دادگاه کیفری شیراز به ۲ بار اعدام، ۶ سال و ۶ ماه حبس و ۷۴ ضربه شلاق، وحید افکاری به ۵۴ سال و ۶ ماه حبس و ۷۴ ضربه شلاق، حبیب افکاری به ۲۷ سال و ۳ ماه حبس و ۷۴ ضربه شلاق محکوم شدهاند. به گفته وکلای نوید افکاری و بر اساس دادنامه تصمیم نهایی برای نوید، او کماکان دو پرونده باز دارد که بر اساس قانون باید پیش از اعدام به آنها رسیدگی میشد. درست به همین دلیل است که محکومان به اعدام ۲۴ ساعت پیش از اجرای حکم به سلول انفرادی منتقل میشوند تا با آسیبرساندن به دیگر زندانیان پرونده تازهای باز نشود. حال سوال اینجاست که چطور حکم اعدام نوید افکاری و علیرغم دو پرونده باز او، بر خلاف قانون اساسی اجرا شده است؟
رجوع از شهادت
در مغلطههای رایج حامیان جمهوری اسلامی با تکیه آنها بر حکم قصاص و ارتکاب جرم قتل عمد توسط نوید به شهادت علیه او اشاره میشود. در این مغلطهها، اینکه نوید اعتراف را زیر شکنجه انجام داده است و شاهد پرونده شهادت خود را پس گرفته است، در نظر گرفته نمیشود و اساسا به ابهامات موجود در پرونده که -ارتکاب قتل توسط نوید افکاری را زیر سوال میبرد- پرداخته نمیشود. فردی به نام سعید.ا متهم دیگری در این پرونده بود که پس از اقرار علیه نوید، از او رفع اتهام میشود. این فرد بعدتر شهادت خود را پس میگیرد و میگوید که تحت فشار ضابطان، شهادت داده است و تنها نوید را یک بار آن هم در دادگاه ملاقات کرده است. بر اساس ماده ۱۳۱۹ قانون مدنی رجوع از شهادت در دادگاه اعتبار حقوقی ندارد: «در صورتی که شاهد از شهادت خود رجوع کند، یا معلوم شود بر خلاف واقع شهادت داده است، به شهادت او ترتیب اثر داده نمیشود.»
به نوشته مهدی محمودیان:«طبق شهادت دو شاهد در اعاده دادرسی، نوید در زمان وقوع قتل در منزل برادر بزرگش بوده و براساس شهادت دوست وحید افکاری و همسرش، وحید افکاری زمان قتل، در منزل ایشان بوده است.»
بدین ترتیب و بر اساس تحقیقات بیشمار کارشناسان «ما شهروندان دیجیتال»، کنارهم قراردادن تکههای اینفورمیشن و اخبار تاییدشده این تردید را تقویت میکند که نوید افکاری اعدام نشده و به نحو دیگری کشته شده است. برخی از شهروندان دیجیتال معتقدند نوید افکاری طی ضربوشتم در زندان به دلیل افشای نام یا زیر شکنجه برای اقرار اعتراف ویدیویی دیگر به قتل رسیده است.