قتل نوید در پوشش قصاص
نوید افکاری، کشتیگیر ۲۷ساله، از معترضان مرداد ۹۷ که در هفتههای اخیر بارها برایش کمپینهای حمایتی در شهر اینترنت راه افتاد، روز شنبه ۲۲ شهریور ۹۹ در زندان جمهوری اسلامی به قتل رسید. نوید افکاری و برادرش، وحید، در روزهای ۲۶ شهریور و ۲۲ آذر ۹۷ به دلیل شرکت در اعتراضات سراسری مرداد ماه بازداشت شدند و به گزارش هرانا -ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران- در جریان بازجوییها برای اعترافگیری شکنجه شدند.
در بررسیهای دقیقتر کارشناسان راستیآزمایی «ما شهروندان دیجیتال» از روند قتل نوید افکاری و در تکمیل گزارشهای منتشرشده در رسانههای مختلف، ابهامات، تناقضات و قانونشکنیهایی یافت شد که طی یک سلسله گزارش سهگانه در قالب «تناقضات قانونی»، «جزئیات پرونده» و «واکنش حامیان اعدام» به آنها میپردازیم.
مقاله پیش رو دیساینفورمیشن در جزئیات پرونده را بررسی میکند. دو گزارش دیگر را اینجا و اینجا بخوانید.
گزارش دوم – جزئیات پرونده
اعترافات زیر شکنجه
مهمترین محور دلیلآوری رسانهها و شهروندان دیجیتال حامی جمهوری اسلامی، تکیه بر ادعای «اعتراف» برادران افکاری به این قتل است. مشرقنیوز در مطلبی به بیان «چند نکته کلیدی» میپردازد که جملگی با ادعای قتل توسط برادران افکاری و اعتراف آنها نگارش شده است. در ویدیویی که صداوسیما به عنوان گزارش مردمی تهیه کرده است، تنها بر محور قتل تکیه شده و به مردم برای دریافت جوابهای دلخواه دیساینفورمیشن ارائه میشود.
این در حالی است که نوید افکاری اعلام کرده بود که تحت شکنجه از او اعتراف گرفته شده است و اتهامات خود را رد کرده بود. وکیل او نیز اعلام کرده بود: «نوید و وحید در دادگاه اعلام کردند که اقاریرشان تحت فشارهای روانی و جسمی بوده است و آنها در دادگاه ارتکاب قتل را انکار کردهاند.» در فایلهای صوتی منتشرشده (دقایق ۴:۴۳ و ۶:۱۱) از جلسات دادگاه و شهر اینترنت نیز دیده میشود که هر دو برادر نوید و وحید قتل را انکار میکنند.
آثار فیزیکی
نوید افکاری شنبه شب ۲۲ شهریور ماه تحت تدابیر شدید امنیتی در روستایی از توابع استان فارس به خاک سپرده شد. بر اساس گزارشهای منتشرشده به نقل از اعضای خانواده نوید، قبل از خاکسپاری، پیکر نوید افکاری به خانوادهاش نشان داده نشده و تنها اجازه دادهاند که صورت نوید را ببینند. خانواده افکاری میگویند بینی نوید شکسته بوده است. این در حالی است که نوید افکاری در تاریخ ۲۶ شهریور ۹۷ بازداشت شده بود و بینی شکسته نمیتواند متعلق به شکنجههای پیشین بوده باشد و به تازگی رخ داده است. به علاوه، به گزارش شاهدان عینی آثاری از شکستگی گردن ناشی از اعدام در گردن نوید افکاری دیده نشده است.
ماموران پزشکی قانونی
نوید جمعه شب ۲۰ شهریورماه از بند عمومی با خانوادهاش یک تماس تلفنی برقرار میکند که فایل صوتی آن منتشر میشود. در این فایل، نوید میگوید: «امشب چند تا پزشک از پزشکی قانونی آمدند و ما را معاینه کردند عکس گرفتند و هر جا که آسیب دیده بود معاینه کردند و نوشتند» و در این فایل از خادمالحسینی، رئیس گارد زندان، به عنوان ضارب نام برد. سوال اینجاست که پزشکان پزشکی قانونی چه زمانی فرصت کردند معاینات خود را بررسی کنند؟ اگر قرار به بررسی نبود، پزشکان پزشکی قانونی به چه نیتی ارسال شده بودند؟
حکم قصاص
شواهد و قرائن نشان میدهد که قتل نوید افکاری یک قتل سیاسی به دست جمهوری اسلامی بوده است. قتلی که بار دیگر موضوع «قصاص» را پررنگ میکند. نوید افکار با شکنجه مجبور به اعتراف به ارتکاب قتل شد. پس از این اعتراف اجباری، دست جمهوری اسلامی برای تحریف واقعیت و رفتن به سوی اجرای حکم قصاص باز شد؛ در نهایت نوید بدون رعایت دادرسی عادلانه به دست حکومت به قتل رسید.
جمهوری اسلامی با توسل به مفهوم قصاص و ترویج این روایت، همواره اجرای حکم غیرانسانی «اعدام» را پیش برده است. در روایت قصاص، تمام مسئولیت مجازات به دوش خانواده کسی که کشته شده، انداخته میشود در حالی که حکومت باید مسئولیت مجازات را بپذیرد. موضوعی که جمهوری اسلامی همواره از پذیرفتن آن شانه خالی کرده و آن را پشت مغالطه «توسل به احساسات» پنهان کرده است.
در رساله تحقیقی بنیاد برومند درباره قصاص آمده است: «از سال ۱۳۰۹ تا زمان انقلاب، در ایران نظامی حقوقی برقرار شده بود که قوانین کیفری و آیین دادرسی کیفری را از مقررات اسلامی کاملا جدا میکرد. لایحه قصاص که مؤید تغییرات گسترده و همهجانبه “اسلامیکردن” نظام حقوقی موجود بود، در بهار ۱۳۶۰ به مجلس اول تقدیم شد. احتمال تصویب این قانون نگرانی شدیدی در میان حقوقدانان ایجاد کرد. در واکنش به لایحه قصاص، ۱۱۰ تن از حقوقدانان نامه سرگشادهای منتشر کردند و در آن، از این لایحه بهشدت انتقاد کرده و خواستار تشکیل شورایی مرکب از متخصصان قضایی و حقوقی شدند که به بررسی موضوع بپردازد.»
جزئیات جعلی درباره مقتول
در ویدیوی منتشرشده از اعترافات اجباری نوید افکاری، او محل حادثه را «داخل دروازه شادایی» (شاه داعیالله) عنوان میکند. در حالی که در گزارش تصویری خبرگزاری فارس از تشییع جنازه ترکمان محل حادثه جلوی درب منزل ترکمان عنوان شده است. در همین گزارش، همچنین، شغل حسن ترکمان «یکی از نیروهای امنیتی حاضر در تجمعات غیرقانونی روزهای گذشته در شیراز» عنوان شده است در حالی که ویدیوی ۲۰:۳۰ ترکمان را کارمند اداره آب استان فارس عنوان کرد.
خبرگزاری میزان، رسانه رسمی قوه قضائیه، بهعنوان مدرک اثبات جرم به ویدیویی اشاره میکند که ساعت و روز حادثه را دارد. همان ویدیو در گزارش ۲۰:۳۰ نیز مورد استفاده قرار گرفته است ولی حسن یونسی، وکیل نوید افکاری در مرحله دادرسی، و سایر افراد دخیل در پرونده چون مهدی محمودیان فیلم مورد بحث را متعلق به زمان دیگری اعلام کردهاند.
گفتنی است اعتراضات مرداد ۹۷ از ۹ مردادماه آن سال به دلیل افزایش قیمت طلا و دلار در اصفهان و کرج شروع شد و بهسرعت در سایر نقاط ایران، از جمله شیراز، فراگیر شد. این تظاهرات یکهفتهای، پس از اعتراضات دی ۹۶ وسیعترین اعتراضات در ایران بود که طی آن تعدادی جان باختند و شمار زیادی بازداشت شدند.
بدین ترتیب و بر اساس تحقیقات بیشمار کارشناسان «ما شهروندان دیجیتال»، کنارهم قراردادن تکههای اینفورمیشن و اخبار تاییدشده این تردید را تقویت میکند که نوید افکاری اعدام نشده و به نحو دیگری کشته شده است. برخی از شهروندان دیجیتال معتقدند نوید افکاری طی ضربوشتم در زندان به دلیل افشای نام یا زیر شکنجه برای اقرار اعتراف ویدیویی دیگر به قتل رسیده است.